In ons intern transitietraject hebben we afgelopen maandag een lezing van Micha de Winter mogen horen. In deze lezing zaten wel een aantal gezichtspunten die interessant zijn voor de discussie over vernieuwing in de JGZ.

Hij signaleert een tendens tot steeds meer risico denken. Risico's moeten worden opgespoord, aangepakt en gereduceerd. Als oorzaak van deze gerichtheid op risico's ziet hij de segmentatie van de samenleving en daarmee het wegvallen van een soort sociale controle. Als illustratie noemde hij een voorbeeld van een zwembadsituatie in Hongarije. Als je daar als toerist naar een zwembad gaat vallen je twee dingen op: Het eerste zijn de samenstelling van de groepen. Een uitstapje naar het zwembad is in Hongarije een familiare aangelegenheid. Van grootouders, tantes, ouders, pubers, kleine neefjes en nichtjes, zeker drie generaties gaan er mee. Het andere punt wat opvalt is de rust en de geordendheid. Er is geen drukte, overlast,bedreigingen. Ter vergelijking was Micha ook eens gaan kijken naar een zwembadsituatie in Nederland. Wat bleek: in Nederland is er peuterzwemmen, babyzwemmen, discozwemmen, moeder en dochter zwemmen, opazwemmen enz. enz. De conclusie van Micha was vervolgens dat in Hongarije kinderen worden opgevoed door een hele familie. Familie en buurt voelen zich verantwoordelijk voor elkaar en spreken dus elkaars kinderen ook aan op normoverschrijdend gedrag. Door de segmentatie in Nederland gebeurt dat hier veel minder, sterker nog ouders voelen zich vaak in hun eer aangetast als er opmerkingen over hun kinderen worden gemaakt. In Nederland is dit vaak een gevoelige kwestie.

Als je hier echter met ouders over doorpraat blijkt dat elke ouder het prettig zou vinden als een andere ouder in zou grijpen in een gevaarlijke situatie (kind wat de weg op wil rennen even tegenhouden, of een kind dat door grotere kinderen achterna wordt gezeten). En eigenlijk zouden ze graag de verantwoordelijkheid over de opvoeding delen met hun omgeving (familie, buurt). Deze sociale context is in NL echter voor een deel verdwenen. Om dan vervolgens toch alle kinderen in beeld te houden en alles risico's te bewaken wordt er teveel doorgeschoten in risicolijsten. Dit zijn communicerende vaten.

Mijn inzicht naar aanleiding van deze lezing was de volgende:

De JGZ zou ook een rol kunnen hebben om het sociale systeem om kinderen te versterken om zodoende de verantwoordelijkheid voor de opvoeding weer meer een gezamelijke verantwoordelijkheid te maken. Er zijn genoeg wetenschappelijke onderzoeken die uitwijzen dat het versterken van het sociale systeem bijdraagt aan het verkleinen van de gezondheidsrisico's. Het is ook geen nieuw inzicht, alleen een inzicht wat nog weinig toepassing in de praktijk opleverd. Zie ook de informatie achter deze link: It takes a village to raise a child!